In-House bij... KPN

Het is een waar 'KPN City' in Voorburg, waar het corporate headquarter van KPN is gevestigd. Op de legal afdeling doen Chief Legal Officer (CLO) Rene van Rooij (59, bijna drie jaar KPN, daarvoor 22 jaar Shell) en General Counsel Mobile Anette Bordes de legal structuur van KPN uit de doeken.

De afdeling 'CLR' (Corporate Legal & Regulatory) geeft al direct aan dat KPN juridisch een verhaal apart is, omdat het opereert op een zwaar (of over-) gereguleerde markt. Van Rooij wijst hiertoe op een dik geel boek van Kluwer, waarop staat: Telecommunicatierecht. "Gelukkig werkt een van de auteurs, Paul Knol, bij ons op de afdeling. Dat helpt" zegt van Rooij. De structuur van de organisatie oogt simpel: bovenaan de CLO, daaronder zes afdelingen (secties). Van Rooij houdt zich met name bezig met corporate governance en de ondersteuning van de Raad van Commissarissen (RvC) en de Raad van Bestuur (RvB). Opvallend is dat de RvC en de RvB bij KPN dus dezelfde juridisch adviseur hebben; bij Philips zagen we dat dat gescheiden is. De adviezen gaan met name over beeldbepalend M&A zoals de overnamepoging van O2 en over 'moeilijke kwesties met de OPTA' waarover later meer. Van Rooij: "Daarnaast ben ik dan ook nog vliegende kiep en troubleshooter."

De zes secties van Corporate Legal & Regulatory
De eerste sectie heet Corporate Intellectual Property Office & Subsidies. Subsidies? Van Rooij: "We hebben een groepje voor het binnenhalen van Europese en ook Nederlandse subsidies, bijvoorbeeld voor onderwijsprogramma's." De sectie staat onder leiding van octrooigemachtigde Koen Wuyts en telt vijftien krachten, waarvan drie juristen; de rest zijn octrooi- en merkgemachtigden en 'subsidiologen'. Zaken die hier spelen: onderhouden merken- en octrooienportefeuilles, licentiebeleid, domeinnamen en ook (komt in deze hyper-competatieve markt steeds vaker voor) geschillen over vergelijkende reclame. Hiermee houden zich onder anderen Michiel Heffels en Michael Kellogg bezig.

Corporate Legal
De sectie Corporate Legal doet het ondernemingsrecht, de beursnoteringen (Amsterdam, Londen, Frankfurt, New York) en verwante zaken als de AVA's en de jaarstukken. Ook de meldingen bij de AFM en de optieregelingen worden hier verzorgd. Hoofd van de sectie (zes juristen, twee paralegals) is Michiel Roovers, tevens compliance-officer. Ook de secretaris van de RvB Jasper Spanbroek zit in deze sectie. Het M&A wordt hier ook gedaan, met name door (beiden ex-Allen & Overy) Craig Allwright en Reinier Beyen. Van Rooij: "Aanvankelijk hielden ze zich een aantal jaren vooral bezig met desinvesteren, maar die periode is nu voorbij." Recente overnames die door KPN helemaal in house werden gedaan zijn HCCNet en Cistron. Beyen heeft daarnaast nog het corporate procurement (de inkoop) in zijn portefeuille.

Fixed Legal
De derde sectie, Fixed Legal, heeft als 'kerncompetentie' dienstverlening inzake het vaste net. Hier werken twaalf juristen. Anette Bordes: "Het is het meest veeleisende deel van het bedrijf omdat juist hier de regelgeving erg zwaar drukt." Het vaste net loopt terug, en zal uiteindelijk worden geïntegreerd met het mobiele netwerk. Ook ADSL (maakt gebruik van het vaste breedband-netwerk) zit in deze sectie die onder leiding staat van Michel Hoekstra. De regelgeving is hier voor KPN zo drukkend omdat KPN door de toezichthouder geacht wordt op onderdelen dominant te zijn ('aanmerkelijke marktmacht te hebben'). Dit leidt tot indringende interactie met de OPTA, de toezichthouder. Ondermeer de carrier services (andere ondernemingen die het vaste KPN-net gebruiken zoals Tele2) en de daarbij behorende contracten leiden tot veel werk; Saskia ten Asbroeck heeft zich hierin verregaand gespecialiseerd. Ook vragen als: wat mogen we (van de OPTA) onze klanten eigenlijk precies aanbieden? In welke combinaties en tegen welke prijzen? worden hier beantwoord. Bordes: "Ook onze digitale TV-activiteiten van het Digitenne-project vallen onder Fixed. In maart hebben we Nozema gekocht waardoor we Digitenne nu vrijwel volledig in handen hebben. Het moet uitgroeien tot een volwaardig alternatief voor TV via de kabel en via internet. Twee juristen van Fixed zijn bezig met contracten voor content voor TV met aanbieders als RTL en SBS."

Mobile Legal
De sectie Mobile Legal (zes juristen) is de groep van Anette Bordes zelf. Bordes: "Met de overname van Telfort hebben we nu rond de acht miljoen mobiele klanten. Een van de belangrijkste zaken die we hier doen is de begeleiding van de regulering van de 'MTA's' de mobile terminating rates. Dat zijn de geldstromen die worden gegenereerd bij het afwikkelen van gesprekken tussen telefoons van verschillende netwerken in Nederland, bijvoorbeeld als iemand met KPN iemand belt met Vodafone." Ook de roaming-problematiek (bellen of gebeld worden met je KPN-toestel in het buitenland) speelt een belangrijke rol. Bordes: "Voor roaming wil Europa nu regels gaan maken. Daarbij is namens ons Paul Knol intensief betrokken als lobbyist. Telfort heeft zelf nog een eigen juridische afdeling van een kracht of vijf.

Regulatory Office
Lobbying is de belangrijkste activiteit van de vijfde sectie, het Regulatory Office met zes mensen (juristen en economen). Deze sectie is recent opgezet vanuit de wil om met een mond te spreken richting OPTA en Brussel. Jilles van de Beukel heeft hier de leiding en draagt de titel regulatory officer. Een lobbyist is vast in Brussel gestationeerd. Van Rooij: "In het kader van de nieuwe telecomwet van 2004 heeft de OPTA achttien markten in kaart gebracht en de positie van KPN op deze markten geanalyseerd. Aan ons de missie om de OPTA daarbij bij te sturen en te corrigeren. Wij proberen de OPTA ervan te overtuigen dat wij op al die markten zo veel mogelijk de vrijheid moeten hebben om met onze concurrenten te kunnen concurreren. Dat zijn tegenwoordig trouwens niet de minste partijen met Microsoft, Skype en Google. Een van onze zorgen is de asymetrie is de behandeling van de kabelbedrijven en van ons. Aan ons zijn tariefbeperkingen opgelegd terwijl de kabelaars de vrije hand wordt gelaten."

Litigation Office
Tenslotte is er het Litigation Office met drie advocaten onder leiding van (ex-Houthoff) Gera van Duijvenvoorde; de andere inhousers komen van Baker & McKenzie en van Pels Rijcken. Bordes: "In het telecomrecht wordt veel geprocedeerd: naast de OPTA heb je immers ook nog de concurrentie die van alles kan gaan aanvechten." KPN wil meer procedures zelf gaan doen en bouwt deze sectie vanaf 2004 langzaam maar gestaag uit. De sectie doet op dit moment voornamelijk zaken bij de OPTA en in hoger beroep bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Andere juristen
In Amersfoort zit een klein groepje juristen dat zich bezighoudt met schadekwesties inzake het kabelnetwerk van KPN. Zijn vallen onder de sectie Fixed. Aan de sectie Mobile zijn nog enkele juristen gekoppeld die gaan over de 'roll-out' van het mobiele netwerk. Dan gaat het met name om juridische kwesties rond de plaatsing van (UMTS-GSM)-zendmasten waar kwesties spelen rond bouwrecht en bestuursrecht. Een jurist houdt zich exclusief bezig met vastgoed. Daarnaast heeft KPN vier juristen in België bij de mobiele operator en KPN-dochter BASE (challenger van marktleiders Proximus en Mobistar) en vijf juristen (naast ook drie krachten voor regulatory) in Duitsland waar KPN met E-Plus de marktaandelen bevecht van marktleiders T Mobile en Vodafone.

Litigation
Bordes geeft aan dat het op het litigation-vlak thans 'redelijk rustig' is, afgezien dan van de voortdurende stroom van kleinere en grotere zaken bij de OPTA. Een grote zaak de nog loopt, is de boete die de NMa KPN Mobile (en vier andere aanbieders) in 2002 oplegde wegens een vermeend kartel. In 2004 werd deze boete verlaagd tot 12.630.000 euro (was 31.300.000 euro) maar KPN vecht ook deze boete aan, nu bij de rechtbank. Er lopen nog zaken vanuit het faillissement van KPN Quest en ook is de jaarrekeningprocedure van SOBI bij de Ondernemingskamer nog niet afgesloten (eerder vernietigde de OK de jaarrekening van KPN van 2000 wegens tekortkomingen). In het IE zijn er regelmatig zaken rond vergelijkende reclame, recent die van KPN tegen Pretium. Beide partijen winnen en verliezen in dit zich voortslepende conflict al slaat de balans nadrukkelijk gunstig uit naar de kant van KPN.

Preferred suppliers
Voor de high profile-zaken komen eigenlijk alleen Allen & Overy en De Brauw in beeld, al doet Stibbe (Hans Beckman) de jaarrekening-zaak tegen SOBI. A&O concentreert zich op telecomrecht, (Peter Eijsvoogel), corporate, M&A en mededinging. Tim Stevens deed de overname van Telfort met Tom Ottervanger voor mededinging. Van De Brauw (o.a. Jan Pieter Hustinx) wordt vooral ingezet op IE en ook op M&A zoals bij de recente aankoop van Nozema.

Voor het 'middensegment' werkt KPN met een panel van DLA SchutGrosheide, Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn en Ploum Lodder Princen en Loyens & Loeff. Deze kantoren worden ondermeer gebruikt voor arbeidsrecht (dat overigens niet bij CLR is ondergebracht maar bij HR) voor 'overflows' (als er te veel werk is voor de inhousers): met enige regelmaat worden er dan een of meerdere advocaten van deze kantoren bij KPN gedetacheerd. Ook kunnen ook kantoren uit dit panel betrokken raken bij M&A zoals DLA (Barbara van Hussen) bij de verkoop van KPN-joint venture Xantic aan Stratos en Ploum Lodder Princen bij de aankopen van Speedlinq en Tiscali.

Datum bericht: 10 apr 2006
Laatst bijgewerkt: 17 mrt 2010