In-House bij... Greenpeace International

"Greenpeace heeft wereldwijd een enorme naamsbekendheid, vergelijkbaar met Coca Cola. Onze invloed mag dan groot zijn, maar de verantwoordelijkheid is navenant." Aldus Jasper Teulings, als senior legal counsel de hoogste jurist van Greenpeace International (GI).

Teulings kwam in 2004, na tien jaar advocatuur, van Kennedy Van der Laan (IE en mediarecht) naar Greenpeace via een advertentie in het Advocatenblad. GI is de overkoepelende organisatie die de internationale campagnes coördineert in samenwerking met de 27 nationale of regionale kantoren. Teulings: "Greenpeace is juridisch gezien een vrij los verband van onafhankelijke landenorganisaties, maar er wordt bijzonder hecht samengewerkt in internationaal verband." Greenpeace Nederland is dus een aparte organisatie die ook in een ander pand is gevestigd (ook in Amsterdam; aan de IJoevers) dan GI waar 160 mensen op de loonlijst staan. 120 hiervan werken min of meer permanent op het internationale kantoor waar de voertaal Engels is. De Legal Unit omvat vier werknemers alsmede een student-stagiair. Wie zijn deze vier Greenpeace-legals?

Legal Counsel Organisation
Dat is de titel van Jan van de Venis, een advocaat met acht jaar ervaring afkomstig van Marree & Dijxhoorn in 2004. Hij werkt min of meer als een echte 'huisjurist' aan de contracten, het arbeidsrecht en de 'corporate compliance'. Ook vallen de schepen onder zijn verantwoordelijkheid. Een van deze schepen wordt vervangen en een nieuw schip is in de ontwerpfase. Dat leidt tot tal van contracten waar Van de Venis zich mee bezighoudt. Als 'Cohen-advocaat' is hij in staat eventuele procedures zelfstandig te voeren.

Legal Counsel Campaigns and Actions
Voor deze spilfunctie is recent Teall Crossen aangetrokken, een Nieuw Zeelandse die aldaar aanvankelijk werkte als barrister, later als jurist bij Forest & Bird, een natuurbeschermingsorganisatie. Teulings: "We hebben voor deze vacature onder meer geworven via Laurence Simons, een internationale recruiter voor senior-juristen. Ze werkten voor ons tegen kostprijs. We kregen 180 reacties binnen, veel van grote kantoren als Clifford Chance en Allen & Overy, vooral mid-level associates die vonden dat het roer in hun leven om moest en ook bereid bleken daar grote financiële offers voor te brengen. Veel van de kandidaten waren overgekwalificeerd - een luxepositie."

De werkzaamheden van Crossen zijn breed. In beeld komt het bestuderen van diverse jurisdicties als daar acties worden gepland. Teulings: "In sommige landen is het vanuit juridisch perspectief niet handig om actie te voeren. Denk aan een land als Lybië, waar grote tonijnkwekerijen zijn waar we graag wat aan zouden willen doen." Crossen wordt over deze kwesties geadviseerd door lokale advocaten. Ander belangrijk werk is het juridisch screenen van rapportages waar meestal veel onderzoek in zit. Greenpeace aarzelt niet grote bedrijven hard aan te spreken als dat nodig wordt geacht. Teulings: "Zo'n rapport moet dan wel in een procedure overeind blijven, dus voldoen aan de beginselen van goede journalistiek. Het is puur mediarecht."

Legal Administrator
Steve Erwood (uit Groot-Brittannië) werkte eerder voor Caron & Stevens en Loeff Claeys Verbeke in ondersteunende functies en staat ook bij Greenpeace te boek als paralegal. Maar hij heeft een volledige juridische portefeuille waaronder alles wat te maken heeft met het merk Greenpeace. Teulings: "We worden ook vaak geconfonteerd met landen die opeens hun eigen Greenpeace-afdeling blijken te hebben opgericht. Zo kregen we onder meer een aankondiging van de oprichting van Greenpeace Irak. Deze initiatieven zijn vaak vanuit de beste intenties, maar we kunnen ze niet accepteren. Het zijn de aangesloten landen samen die op democratische wijze beslissen in welke landen nieuwe organisaties worden toegelaten. Thans heeft Afrika onze prioriteit waar we nog een enkele landenorganisatie hebben." Als deze 'rogue groups' zich dan toch Greenpeace blijven noemen, ontstaat een juridisch probleem: niet alleen dat van merkinbreuk maar ook van onbevoegde vertegenwoordiging. Erwood gaat ook over de relaties en contracten tussen GI en de landenorganisaties en over de belangrijke Images-afdeling die beeld genereert en beheert ten behoeve van de wereldwijde Greenpeace organisatie. Denk dan aan foto's en video's die worden uitgezet bij media of hun weg naar huiskamers vinden via Greenpeace-kalenders. Hier komen natuurlijk auteursrechtelijke aspecten aan de orde. Een specifiek stukje intellectueel eigendom waar Greenpeace en Erwoord mee te maken hebben zijn inbreukzaken als gevolg van parodieën. Teulings: "In het kader van de campagne tegen ExxonMobile, dat het Kyoto-klimaatverdrag saboteert, heeft Greenpeace logo's gemaakt met E$$O in plaats van ESSO. Hierover hebben we een rechtszaak aan de broek gekregen in Frankrijk die we gewonnen hebben. Het is het conflict tussen merkinbreuk en uitingsvrijheid." Aan dergelijke campagnes zijn ook altijd websites verbonden (dit geval www.exxonsecrets.org) die ook weer juridische risico's met zich meebrengen. Computergigant Apple wordt ook onder de loep genomen in een campagne, nu het weigert bepaalde giftige stoffen te weren uit hun computers. Dat leidde tot de komst van de website www.greenmyapple.org. Teulings: "Omdat Greenpeace geen giften van bedrijven of overheden accepteert, kunnen wij dergelijke posities innemen. Anderzijds zijn we ook niet te beroerd bedrijven te complimenteren die een stap in de goede richting maken. Het resultaat wordt nooit uit het oog verloren en we proberen zoveel mogelijk naar oplossingen toe te werken."

Senior Legal Counsel
Teulings zelf werkt vanuit een helikopter-positie met de andere drie samen waar nodig. Recent hield hij zich bijvoorbeeld veel bezig met juridische aspecten rond de campagne tegen Apple. Ook stuurt hij de lopende procedures aan waarbij hij vooral kijkt naar hoe de procedures kunnen worden 'gebruikt' ter ondersteuning van de betreffende campagne. Hiertoe wordt veelvuldig gebruikgemaakt van de goede contacten van Greenpeace met de media. Hoewel ook hij nog als advocaat geregistreerd staat, is zijn betrokkenheid bij juridische procedures hoofdzakelijk strategisch van aard. "Mijn uitgebreide proceservaring is daarbij wel onontbeerlijk."

Juristen bij landenorganisaties
De meeste landenkantoren van Greenpeace hebben geen eigen juristen en werken uitsluitend met externe advocaten. Greenpeace Nederland heeft wel een eigen jurist, Geert Drieman. In de Verenigde Staten werken twee juristen, in Rusland één.

Lobbyisten
Een tak van sport die dicht tegen juridisch werk aan zit is het lobbyen: vaak immers worden campagnes gevoerd om bepaalde wetten ingevoerd dan wel afgeschaft te krijgen. Hiertoe moeten vaak juridische argumenten worden ingezet. Bij Greenpeace International werken 15 lobbyisten in wat de political unit wordt genoemd; zij bezoeken internationale conventies op het gebied van milieu, zoals de Kyoto-bijeenkomsten. Zij zijn daarnaast vaak verbonden aan universiteiten en wetenschappelijke instituten. In Brussel zit een aparte political unit voor de Europese Unie van 11 man die zich uitsluitend richt op Europese regelgeving in wording; geen daarvan is Nederlander. Dit lijken grote afdelingen, maar het bedrijfsleven beschikt in Brussel over duizenden lobbyisten.

Procedures
Teulings schat dat er gemiddeld rond de 20 procedures lopen, allemaal in nationale jurisdicties. Toen Teulings bij Greenpeace kwam viel hij midden in een van de grootste procedures van de laatste jaren, die speelde in Miami. Teulings: "Actievoerders in Miami klommen aan boord van een schip met illegaal mahoniehout uit Brazilië. Ze hingen daar een groot spandoek op met de tekst 'Bush Stop Illegal Logging'. Mahonie is verboden op grond van het CITES-verdrag en Bush heeft gezegd dat hij dat verdrag zou naleven. Dus belde Greenpeace met de douane en zei: 'Neem in beslag dat hout!' Maar het tegenovergestelde gebeurde: de activisten werden opgepakt en de organisatie Greenpeace USA werd vervolgd op grond van een obscure wet tegen sailormongering die in 1872 voor het laatst was gebruikt. Het was in juridische zin een bedreigende situatie voor de organisatie. We hebben allianties gesloten met NGO's als Amnesty International, ACLU en media en politici gemobiliseerd. De rechter heeft de vervolging direct afgewezen." Greenpeace treedt ook op als eiser, vooral op nationaal niveau: zaken als giflozingen en kapvergunningen worden dan juridisch aangevochten. Maar Greenpeace USA eist samen met de ACLU bijvoorbeeld ook inzage in het misbruik van anti-terrorisme wetten tegen Greenpeace en andere NGO's.

Preferred Suppliers De meeste advocatenkantoren werken voor Greenpeace tegen gereduceerde tarieven. Van oudsher werkt Geenpeace International veel met Hocker Rueb & Doeleman, hoewel dat is afgenomen omdat er nu een behoorlijke juridische afdeling zit bij GI zelf. Teulings: "Toch is het fijn te rade te kunnen gaan bij een kantoor dat de organisatie door en door kent." Hocker werkt nog wel veel voor Greenpeace Nederland. Voor arbeidszaken wordt gewerkt met Dingemans Van der Kind te Amsterdam. Af en toe werkt Greenpeace ook wel met een groot (internationaal) kantoor, maar afspraak is dat niet naar buiten te brengen omdat sommige cliënten daar mogelijk bezwaar tegen hebben. Teulings: "Ik snap dat wel: met onze campagnes maken we niet louter vrienden."

Datum bericht: 6 dec 2006
Laatst bijgewerkt: 17 mrt 2010